เปิดไฮไลต์ “สวนองค์กร” มหกรรมพืชสวนโลกจังหวัดอุดรธานี พ.ศ. 2569 ชูนวัตกรรมเกษตรยั่งยืนแห่งอนาคต

สัมผัสสุดยอดผลงานวิจัยและนวัตกรรมจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ชูเทคโนโลยียกระดับการผลิต ลดความเสี่ยงเกษตรกร เพิ่มมูลค่าผลผลิต พร้อมเปิดมุมมองใหม่สู่อนาคตเกษตรกรรมไทย

ภายในงาน “มหกรรมพืชสวนโลกจ.อุดรธานี พ.ศ. 2569” นอกจากความงดงามของสวนพรรณไม้และสวนนานาชาติจากทั่วโลกแล้ว อีกหนึ่งไฮไลต์ที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ “สวนองค์กร” พื้นที่รวบรวมสุดยอดผลงานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมการเกษตรจากหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนชั้นนำของประเทศไทยถึง16 สวน มาเปิดโลกแห่งการเรียนรู้และสร้างประสบการณ์ใหม่ให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้สัมผัสเทคโนโลยีเกษตรแห่งอนาคตอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่หุ่นยนต์อัจฉริยะช่วยงานเกษตร การพัฒนาพันธุ์พืชเศรษฐกิจ เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อจัดการโรคพืชและแมลงศัตรูพืช ไปจนถึงระบบฟาร์มอัจฉริยะและนวัตกรรมบริหารจัดการน้ำ โดยมุ่งนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดความเสี่ยงในการเพาะปลูก สร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลผลิตทางการเกษตร และยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรไทยอย่างยั่งยืน

งานมหกรรมพืชสวนโลกจังหวัดอุดรธานี พ.ศ. 2569 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 1 พ.ย. 2569 – 14 มี.ค. 2570 รวม 134 วัน ณ พื้นที่ชุ่มน้ำหนองแด ต.กุดสระ อ.เมืองอุดรธานี จ.อุดรธานี ภายใต้แนวคิด “ความหลากหลายแห่งสรรพชีวิต: สายสัมพันธ์แห่งผู้คน สายน้ำ และพืชพรรณ สู่การดำรงชีวิตที่ยั่งยืน” โดยพื้นที่สวนองค์กรนับเป็นอีกหนึ่งส่วนสำคัญของงานที่สะท้อนศักยภาพของประเทศไทยในการนำงานวิจัย นวัตกรรม และองค์ความรู้ด้านการเกษตรมาต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง ตลอดจนสร้างโอกาสใหม่ทางเศรษฐกิจให้แก่ภาคเกษตรกรรมไทย

เริ่มต้นที่สวนองค์กรของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ซึ่งนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรมเกษตรอัจฉริยะที่มุ่งแก้ไขปัญหาการเพาะปลูก เพิ่มโอกาสสร้างรายได้ และเสริมศักยภาพให้เกษตรกรสามารถรับมือกับความท้าทายด้านโรคพืชและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง ผ่านผลงานเด่น 3 กลุ่ม ได้แก่ การพัฒนาข้าว 7 สายพันธุ์ ปทุมมาไม้ตัดดอกเชิงเศรษฐกิจ และเทคโนโลยีผลิตต้นพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรค โดยเฉพาะการพัฒนาพันธุ์ข้าวทั้ง 7 สายพันธุ์ ซึ่งเป็นผลงานของทีมวิจัย สวทช. ที่มุ่งส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถนำพันธุ์ข้าวที่ผ่านการพัฒนาไปใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูกได้อย่างเหมาะสม

ขณะเดียวกัน สวทช. ยังให้ความสำคัญกับการเพิ่มมูลค่าพืชเศรษฐกิจ โดยร่วมกับเครือข่ายในจังหวัดอุดรธานีต่อเนื่องมาประมาณ 3–4 ปี ในการพัฒนาสายพันธุ์ปทุมมาให้สามารถปลูกเป็นไม้ตัดดอกและไม้ประดับเชิงพาณิชย์ รองรับความต้องการของตลาดโรงแรม รีสอร์ต และธุรกิจตกแต่งสถานที่ โดยมีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานีเป็นเครือข่ายสำคัญในการถ่ายทอดองค์ความรู้และกระจายพันธุ์พืชสู่เกษตรกรในพื้นที่ อีกหนึ่งผลงานที่น่าสนใจคือการนำ เทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ (Tissue Culture) มาใช้ผลิตและขยายต้นพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรคใบด่าง เพื่อลดความเสี่ยงจากการนำท่อนพันธุ์ที่มีเชื้อปนเปื้อนไปเพาะปลูก ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการแพร่ระบาดของโรคและสร้างความเสียหายต่อผลผลิต ถือเป็นตัวอย่างการนำงานวิจัยและเทคโนโลยีชีวภาพมาตอบโจทย์ปัญหาภาคเกษตรได้อย่างเป็นรูปธรรม

ต่อด้วยไฮไลต์ นวัตกรรมเครื่องจักรกลการเกษตรจากบริษัท สยามคูโบต้าคอร์ปอเรชั่น จำกัด ที่นำเสนอเทคโนโลยีเกษตรแห่งอนาคตภายใต้แนวคิด “Seeding Future Makers” มุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้และสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาภาคเกษตรกรรม ผ่านพื้นที่จัดแสดง Kubota Pavilion ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 โซนสำคัญ โดยไฮไลต์อยู่ที่โซน Seeding of Innovation กับการนำ หุ่นยนต์อเนกประสงค์ต้นแบบจากประเทศญี่ปุ่น Versatile Platform Robot: Type S มาจัดแสดงเป็นครั้งแรกในประเทศไทย 

หุ่นยนต์ดังกล่าวสามารถขนส่งสิ่งของได้สูงสุด 240 กิโลกรัมต่อรอบ พร้อมระบบล้อเคลื่อนที่อิสระที่ช่วยให้เคลื่อนตัวได้อย่างคล่องตัว ทั้งในพื้นที่จำกัด พื้นผิวขรุขระ และพื้นที่ลาดเอียง อีกทั้งสามารถควบคุมการทำงานผ่านรีโมท เพื่อลดความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานใกล้เครื่องจักร โดยหุ่นยนต์รุ่นนี้ยังอยู่ระหว่างการพัฒนาและยังไม่มีการวางจำหน่ายเชิงพาณิชย์ ซึ่งก่อนหน้านี้เคยนำไปจัดแสดงในสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น ก่อนเดินทางมาจัดแสดงในประเทศไทย และจะส่งกลับไปพัฒนาต่อที่ประเทศญี่ปุ่นภายหลังสิ้นสุดการจัดแสดง

นอกจากนี้ ภายในโซน Seed of Productivity ยังจัดแสดง KUBOTA NAVI RIDER รุ่น NR23 แทรกเตอร์ดูแลแปลงเกษตรล้อสูงที่นำเข้าจากประเทศญี่ปุ่น และ รถปลูกผักคูโบต้า KP-202 พร้อมชุดถาดกล้าและสื่อการเรียนรู้เกี่ยวกับปัจจัยสำคัญในการเพาะปลูก ทั้งดิน น้ำ แสง และปุ๋ย เพื่อให้ผู้เข้าชมเข้าใจการนำเครื่องจักรกลมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ขณะที่โซน Seed of Sustainability นำเสนอ ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar-Powered Water System) ซึ่งเป็นตัวอย่างการประยุกต์ใช้พลังงานสะอาดในการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร ควบคู่กับการให้ความรู้เรื่องคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon Footprint) และผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สะท้อนแนวทางการพัฒนาเทคโนโลยีเกษตรที่ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงประสิทธิภาพการผลิต แต่ยังให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน

อีกหนึ่งไฮไลต์ที่น่าสนใจคือ การจัดแสดง 8 นวัตกรรมชีวภาพและเทคโนโลยีการเกษตร โดยบริษัท อุดรมาสเตอร์เทค จำกัด ร่วมกับบริษัท ซัสเทน อินโนเทค จำกัด ภายใต้การสนับสนุนจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) มุ่งยกระดับการเกษตรด้วยนวัตกรรมที่ครอบคลุมการป้องกันโรคพืช การเสริมธาตุอาหาร การควบคุมแมลงศัตรูพืช และการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร อาทิ Agent29 เทคโนโลยีสารประกอบทองแดงระดับนาโนสำหรับจัดการโรคพืช PepCa PepCal และ MaxxCaB นวัตกรรมบำรุงดินและเสริมธาตุอาหาร Bio-Protex สารควบคุมแมลงจากเปลือกหอยแมลงภู่ BioCharge วัสดุปรับปรุงดินจากชีวมวล และ Pecdura นวัตกรรมสกัดเพกตินจากเปลือกทุเรียนเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร 

พร้อมต่อยอด Agent29 สู่การจัดการเชื้อราบนพื้นผิววัสดุหลังน้ำท่วม สะท้อนแนวคิด การนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืน ควบคู่กับเศรษฐกิจหมุนเวียนที่เปลี่ยนวัสดุเหลือทิ้งให้เป็นทรัพยากรมูลค่าสูง

ขณะที่สวนองค์กรของ ห้างหุ้นส่วนจำกัด ทับทิมฟาร์ม เทคโนโลยี นำเสนอแนวคิด Smart Farm หรือเกษตรอัจฉริยะ ที่ผสานแนวพระราชดำริด้านการเกษตรของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) เข้ากับเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่ โดยยึดหลักการพึ่งพาตนเอง การบริหารจัดการทรัพยากรอย่างเหมาะสม และปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาต่อยอดสู่การพัฒนาระบบโรงเรือนปลูกผักอัตโนมัติที่ช่วยควบคุมปัจจัยสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตและส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
 
 

จุดเด่นอีกประการหนึ่งคือการนำเสนอแนวทางปลูก พืชมูลค่าสูง ได้แก่ ลูกฟิกหรือมะเดื่อฝรั่ง เมล่อน มะเขือเทศหลากสี และฝรั่งด่าง ซึ่งเป็นพืชที่มีความแตกต่างทั้งด้านรสชาติ รูปลักษณ์ และโอกาสทางการตลาด โดยลูกฟิกและเมล่อนมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลไม้สำหรับตลาดพรีเมียม ขณะที่มะเขือเทศหลากสีสามารถต่อยอดเป็นวัตถุดิบสำหรับร้านอาหารและธุรกิจบริการอาหาร 

ส่วนฝรั่งด่างเป็นพืชที่มีความน่าสนใจในตลาดไม้ประดับและพืชสะสม สะท้อนให้เห็นถึงแนวทางการนำเทคโนโลยีเกษตรอัจฉริยะมาผสานกับการเลือกปลูกพืชที่มีศักยภาพทางการตลาด เพื่อสร้างทางเลือกในการประกอบอาชีพ เพิ่มมูลค่าผลผลิต และกระจายโอกาสในการสร้างรายได้ให้เกษตรกร โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของชนิดพืช ต้นทุนการผลิต และความต้องการของตลาดควบคู่กันไป

ด้านการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) นำเสนอนวัตกรรมเพิ่มประสิทธิภาพการเก็บเกี่ยวน้ำยางพารา ด้วยการประยุกต์ใช้ ก๊าซเอทิลีน (Ethylene) ร่วมกับเทคนิคการเจาะต้นยางและการกรีดยางหน้าสั้น เพื่อเป็นทางเลือกในการเก็บเกี่ยวน้ำยางทดแทนการกรีดแบบดั้งเดิม ช่วยลดระยะเวลาและภาระแรงงานของเกษตรกร 

พร้อมเพิ่มปริมาณผลผลิตน้ำยาง โดยเทคโนโลยีดังกล่าวอาศัยการเติมก๊าซเอทิลีนเข้าสู่บริเวณเปลือกต้นยางพาราและทิ้งไว้ประมาณ 24 ชั่วโมง เพื่อช่วยชะลอการจับตัวของน้ำยาง ทำให้น้ำยางสามารถไหลได้ต่อเนื่องยาวนานขึ้น จากปกติประมาณ 2–3 ชั่วโมง เป็นสูงสุดถึง 12 ชั่วโมง โดยสามารถเก็บเกี่ยวน้ำยางผ่านวิธีการเจาะต้นยางพร้อมติดตั้งท่อรับน้ำยาง หรือใช้วิธีกรีดยางหน้าสั้นแทนการกรีดเปลือกยางยาวประมาณครึ่งลำต้นตามวิธีดั้งเดิม ช่วยลดพื้นที่และระยะเวลาในการกรีด 

ตลอดจนลดภาระการทำงานของเกษตรกร ทั้งนี้ จากข้อมูลการนำเสนอของการยางแห่งประเทศไทย ระบุว่าเทคโนโลยีดังกล่าวมีศักยภาพในการเพิ่มปริมาณผลผลิตน้ำยางได้ประมาณ 3–5 เท่าเมื่อเทียบกับการกรีดยางแบบเดิม อย่างไรก็ตาม การใช้เทคนิคเจาะต้นยางจำเป็นต้องลงทุนในอุปกรณ์เพิ่มเติม จึงถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับเกษตรกรชาวสวนยางรุ่นใหม่ที่มีความพร้อมด้านการลงทุน และต้องการนำเทคโนโลยีมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดภาระแรงงาน และยกระดับการประกอบอาชีพสวนยางพาราในอนาคต

ปิดท้ายด้วย สวนองค์กรของกรมชลประทาน ภายใต้แนวคิด “สายน้ำแห่งสรรพชีวิต นวัตกรรมชลประทานสู่ชีวิตยั่งยืนพูนสุข” ถ่ายทอดความสำคัญของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและการพัฒนาระบบชลประทาน ผ่านนิทรรศการเทิดพระเกียรติเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจด้านการพัฒนาแหล่งน้ำ สวนจำลองการเปลี่ยนพื้นที่แห้งแล้งสู่ความอุดมสมบูรณ์ และนิทรรศการเรียนรู้กระบวนการสร้างเขื่อน พร้อมไฮไลต์กิจกรรม Simulator จำลองการควบคุมเครื่องจักรก่อสร้างเขื่อน เรื่องราวของเขื่อนห้วยหลวง จ.อุดรธานี ตลอดจนกิจกรรม AI Photo Booth และ RID Magic Canvas ที่ผสานเทคโนโลยีดิจิทัลกับการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ เพื่อให้ผู้เข้าชมทุกวัยเข้าใจคุณค่าของน้ำและบทบาทของชลประทานต่อการเกษตรและคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน
 

การจัดแสดงสวนองค์กรและนวัตกรรมการเกษตรภายในงานมหกรรมพืชสวนโลกจ.อุดรธานี พ.ศ. 2569 จึงไม่ใช่เพียงเวทีจัดแสดงความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่สำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้จากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง ตั้งแต่การพัฒนาพันธุ์พืชเศรษฐกิจ การนำหุ่นยนต์และเครื่องจักรกลอัจฉริยะมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การจัดการโรคพืชและแมลงศัตรูพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ การสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัสดุเหลือทิ้ง ไปจนถึงนวัตกรรมบริหารจัดการน้ำและทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน 

สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของประเทศไทยในการพัฒนาภาคเกษตรกรรมให้ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของโลก พร้อมเปิดโอกาสให้เกษตรกร ผู้ประกอบการ เยาวชน และประชาชนทั่วไป ได้เรียนรู้ สัมผัส และนำแนวคิดด้านนวัตกรรมไปต่อยอดสู่การพัฒนาอาชีพและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ เพื่อร่วมขับเคลื่อนอนาคตเกษตรกรรมไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน