เมื่อ : 17 พ.ย. 2569

วันที่ 17 พ.ย. ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ประชุมออนไลน์ร่วมกับทีมนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ของ อว. จากทั่วประเทศทันที หลังลงพื้นที่ไปรับฟังความเดือดร้อนของชาวบ้านริมแม่น้ำสายและแม่น้ำกก จ.เชียงราย ที่กังวลเรื่องสารโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำจนกระทบต่อสุขภาพ การใช้น้ำอุปโภคบริโภค และการทำเกษตร

 

ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยว่า การเรียกประชุมนักวิจัยทั่วประเทศในครั้งนี้ เพื่อระดมเทคโนโลยีและงานวิจัยของ อว. ที่พร้อมใช้งานอยู่แล้ว ลงไปแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้ประชาชนในพื้นที่ทันทีโดยไม่ต้องรอ เพราะแม้การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจะต้องเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้นน้ำ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และทางจังหวัดกำลังดำเนินการอยู่ แต่ในฝั่งไทยต้องลงมือปกป้องสุขภาพและปากท้องของประชาชนไปพร้อมกันทันที

สำหรับ 4 มาตรการด่วนที่ อว. ลงมือทำทันทีในพื้นที่ มีดังนี้

 

1. ติดตั้งระบบกรองน้ำสะอาดเพิ่มในพื้นที่เดือดร้อน

อว. โดยสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค สวทช.) และกรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) นำระบบกรองและบำบัดน้ำที่ติดตั้งและใช้งานได้ผลจริงแล้วในพื้นที่นำร่อง ทั้งที่ ต.ท่าตอน จ.เชียงใหม่ และ อ.เมือง จ.เชียงราย (บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ บ้านเมืองงิม และบ้านริมกก) ขยายการติดตั้งไปยังหมู่บ้านอื่นๆ ที่ประสบปัญหา เพื่อให้ชาวบ้านมีน้ำสะอาดใช้ได้อย่างเพียงพอ
 

2. แจกชุดตรวจสารหนูแบบพกพา ให้ชาวบ้านตรวจน้ำ-ดิน-พืชผลได้เอง

 

นาโนเทค สวทช. นำชุดตรวจสารหนูและโลหะหนักแบบพกพาที่รู้ผลเร็วและใช้งานง่าย มาเร่งผลิตเพิ่มและกระจายลงพื้นที่ร่วมกับทางจังหวัดและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อให้ชาวบ้านและเกษตรกรใช้ตรวจน้ำกินน้ำใช้ น้ำการเกษตร ดิน และผลผลิตทางการเกษตรได้ด้วยตัวเอง ช่วยสร้างความสบายใจในการใช้น้ำและสร้างความมั่นใจให้กับผู้ซื้อผลผลิต

3. สร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนสารพิษอย่างปลอดภัย

 

เนื่องจากผลการวิจัยพบว่าสารหนูส่วนใหญ่ไหลปะปนมากับตะกอนในน้ำ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) จึงนำข้อมูลสภาพแม่น้ำและขนาดตะกอนจริง มาคำนวณด้วยโปรแกรมจำลองทางคณิตศาสตร์ระดับสากล (MIKE HYDRO ร่วมกับ DHI) เพื่อออกแบบและพัฒนาฝายชะลอน้ำที่ดักจับตะกอนสารพิษได้อย่างแม่นยำ มีแผนกำจัดตะกอนที่ปลอดภัย และคำนวณผลกระทบอย่างรอบด้านเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาน้ำท่วมหรือกระทบสิ่งแวดล้อมตามมา

 

4. ทำแผนที่จุดเสี่ยงเฝ้าระวังภัย และตรวจพิสูจน์ต้นตอสารพิษในห้องแล็บ 


จัดทำแผนที่ระบุพิกัดพื้นที่เสี่ยงปนเปื้อนอย่างละเอียดเพื่อเฝ้าระวังและแจ้งเตือนชาวบ้านได้ตรงจุด พร้อมทั้งใช้ห้องปฏิบัติการขั้นสูงของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ ตรวจวิเคราะห์น้ำและตะกอนด้วยเทคนิคไอโซโทป ซึ่งสามารถระบุแหล่งที่มาของสารปนเปื้อนได้อย่างแม่นยำ เพื่อใช้เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเจรจาแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างยั่งยืน

 

ทั้งนี้ สำหรับการระดมทีมวิทยาศาสตร์และงานวิจัยของ อว. ลงพื้นที่ดังกล่าว เป็นหนึ่งในนโยบายของรองนายกฯ และ รมว.อว. ที่ต้องการนำงานวิจัยมาใช้เป็นเครื่องมือแก้ปัญหาความเดือดร้อนให้ประชาชนเห็นผลจริงในทันที โดยทำงานร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นและชาวบ้านอย่างใกล้ชิด เพื่อคืนน้ำสะอาด สร้างความเชื่อมั่น และฟื้นฟูคุณภาพชีวิตของชาวลุ่มน้ำกกและแม่น้ำสายโดยเร็วที่สุด

วันเดียวกัน ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ศ.ดร.ยศชนัน อาศัยจังหวะสำคัญระหว่างการประชุมสุดยอดอาเซียน-อินเดีย ครั้งที่ 23 ที่ศูนย์การประชุม PICC กรุงมะนิลา เดินหน้าเร่งสางปมวิกฤตสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก พื้นที่จ.เชียงราย
.
รายงานข่าวระบุว่า ศ.ดร.ยศชนัน ซึ่งเดินทางร่วมกับคณะรัฐบาลไทย ได้รุดเข้าหารือกับผู้แทนระดับสูงของเมียนมา เพื่อสอบถามถึงสถานการณ์สารพิษที่กำลังส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำ พร้อมยื่นข้อเสนอสำคัญว่า หากรัฐบาลเมียนมาสามารถเปิดทางให้ รัฐบาลไทยก็พร้อมยื่นมือเข้าช่วยเหลือในการกำจัดสารพิษในฝั่งเมียนมาอย่างเต็มรูปแบบ โดยจะระดมทั้งองค์ความรู้ บุคลากรผู้เชี่ยวชาญ และเทคโนโลยีระดับสูงที่ประเทศไทยมีศักยภาพเข้าไปร่วมดำเนินการ

 

ทั้งนี้ สืบเนื่องจากประเด็นปัญหาที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทยได้หารือกับทางเมียนมาไว้ก่อนหน้านี้ ล่าสุด คณะทำงานจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเมียนมา มีกำหนดการเตรียมหารือร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ของไทย ในช่วงวันที่ 25-26 พฤศจิกายนนี้ 
.

ในงานนี้  ศ.ดร.ยศชนัน จะร่วมกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงการต่างประเทศ นำทัพทีมนักวิทยาศาสตร์และนักวิชาการชั้นนำของไทยเข้าร่วมวงเจรจาด้วย เพื่อวางแผนปฏิบัติการร่วมกันและสกัดกั้นปัญหาสารพิษให้จบสิ้นลงจากต้นตอ

ข่าวอื่นๆ ที่น่าสนใจ